Nöbetçi Eczaneler
Sudan iç savaşında dengeler değişiyor. New York Times’ın uydu görüntüleri ve istihbarat verilerine göre Mısır, Batı Çölü’ndeki gizli bir üsten kalkan Türk yapımı dronlarla Sudan ordusuna fiilen destek veriyor. Askeri insansız hava araçları, dev buğday tarlalarının üzerinden havalanarak üssü terk ediyor. Üs Mısır’da, ülkenin Batı Çölü’ndeki geniş bir tarım projesinin içinde bulunuyor. Ancak dronların hedefleri Sudan’da.
Gizli operasyon, Sudan İç Savaşı’nın yüksek teknolojili ve giderek büyüyen bir dron savaşına dönüştüğüne dair yeni kanıtlar sunuyor.
Uydu görüntüleri ve istihbarat verileri
The New York Times’ın incelediği uydu görüntüleri, uçuş kayıtları ve videolara göre, en az altı aydır Mısır’daki hava şeridinden kalkan gelişmiş dronlar Sudan’da saldırılar düzenliyor. Hedef, Sudan ordusuyla bin günü aşkın süredir savaşan paramiliter güç Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF).
Mısır Dışişleri Bakanlığı ve Sudan ordusu haberle ilgili sorulara yanıt vermedi.
Mısır’ın rolü değişiyor
Mısır, yakın zamana kadar Sudan’da ağırlıklı olarak diplomatik bir aktördü. Ancak dron faaliyetleri, Sudan ordusunun safında savaşa fiilen dahil olduğunu gösteriyor.
Yetkililere göre, Birleşik Arap Emirlikleri RSF’ye silah sağlarken, Suudi Arabistan ve Katar orduyu destekliyor. Sudan ordusu ayrıca Türkiye, İran ve Rusya’dan silah temin ediyor. Mısır da çatışmaya katıldı ve gizli dron üssü RSF’den üstü kapalı tehditler almaya başladı.
Teknoloji ve insanlık krizi
Mısır’ın müdahalesi, tahminen 12 milyon insanın yerinden edildiği çatışmayı şekillendiriyor. Sudan’da artık uzun menzilli dronlar savaşın büyük kısmını yürütüyor. Bu dronlar savaşçıları ve ikmal konvoylarını vurmakla kalmayıp cami, hastane ve enerji santrallerini de hedef alıyor. Binlerce kişi hayatını kaybetti.
Küresel altın fiyatlarındaki artış, hem RSF’nin hem Sudan ordusunun savaş kasalarını doldurmasına yol açtı. Ancak dron faaliyetlerinin asıl itici gücü yabancı devletler.
Taraflar ve dron kullanımı
RSF, BAE tarafından sağlanan Çin yapımı CH-95 dronlarını kullanıyor. Sudan ordusu ise Türkiye’nin Baykar şirketi tarafından üretilen uydu kontrollü dronlara sahip.
Üst düzey bir Türk yetkili, Baykar dronlarının uluslararası hukuka uygun şekilde ihraç edildiğini ve Türk hükümetinin Sudan ordusuna doğrudan destek vermediğini söyledi. Dronların Mısır’da güvenlik gerekçesiyle saklandığı belirtildi.
El Faşir’in düşüşü ve Mısır’ın müdahalesi
Darfur bölgesindeki El Faşir’in düşmesi, Mısır’ı sahaya çekti. RSF birlikleri bölgeyi ele geçirdi ve Orta Sudan’daki Kordofan’a ilerledi. Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah el-Sisi, 1,5 milyon mültecinin ülkesine geldiğini hatırlatarak alarm verdi.
Uydu görüntülerinde görülen Türk yapımı Akıncı dronlar, Sudan’ın derinliklerinde RSF savaşçılarını ve ikmal konvoylarını vurdu. 5 Kasım tarihli bir videoda Libya’dan Sudan’a geçen bir konvoyun vurulduğu görüldü.
Mısır’daki üs ve stratejik önemi
Mısır’daki dron üssü, el-Sisi açısından hassas bir denge anlamına geliyor. Üs, Doğu Oweinat çöl ıslah projesi içinde yer alıyor. Proje, dünyanın en büyük fosil akifer sisteminden su çekerek dev tarım alanlarını besliyor. 2018’den itibaren üste askeri altyapı ve ikinci bir pist inşa edildi.
Türk kargo uçakları 2024’te üste hareketliliği artırdı ve Akıncı dronlar burada konuşlandırıldı. Sudan ordusu, Kasım 2023’te Baykar’dan TB2 dronları ve mühimmat almıştı. Akıncı dronları ise çok daha büyük kapasite sağladı ve 7.200 kilometreden fazla menzile sahip.
Dron saldırıları ve insan kaybı
Aralık ayında en az iki Akıncı dron üsten operasyon yaparak Sudan içindeki hedefleri vurdu. Times’ın incelediği bir saldırı videosunda Darfur’daki bir köyde RSF savaşçılarına güdümlü bomba atıldı; saldırıda en az 20 kişi hayatını kaybetti.
Diğer doğrulanan videolar, Çad sınırı yakınındaki konvoylara yapılan saldırıları gösteriyor. RSF’nin son dört ayda dört Akıncı dronu düşürdüğü belirtildi. Uzmanlar, dron yarışının çatışmayı daha kaotik ve yıkıcı hale getirdiğini vurguluyor.