Nöbetçi Eczaneler
Gökbilimciler, NASA ve Avrupa Uzay Ajansı teleskoplarını kullanarak, Dünya’dan yaklaşık 116 ışık yılı uzaklıkta bulunan LHS 1903 sistemini keşfetti. Sistem, evrende en yaygın yıldız türü olan bir kızıl cücenin etrafında dönüyor ve içerdiği gezegen dizilimiyle bilim dünyasında şaşkınlık yarattı.
Alışılmış Dizilimin Tersine Bir Sistem
CNN International’ın haberine göre, LHS 1903 sistemindeki dört gezegen sıra dışı bir yapıya sahip. En içte yer alan gezegen kayalık yapıdayken, onu takip eden iki gezegen gaz devi özellik gösteriyor. Ancak en dıştaki dördüncü gezegenin yeniden kayalık yapıda olması, mevcut gezegen oluşum modelleriyle çelişiyor.
Bilim insanlarına göre genel kabul gören modele göre, genç yıldızların çevresindeki gaz ve toz disklerinde yıldıza yakın bölgeler çok sıcak olduğu için yalnızca demir ve kaya oluşturan mineraller katılaşabiliyor. Daha uzak ve soğuk bölgelerde ise su ve diğer bileşikler donarak büyük çekirdeklerin oluşmasına zemin hazırlıyor. Bu çekirdekler hidrojen ve helyum gibi gazları çekerek dev gaz gezegenlerine dönüşüyor. LHS 1903 sistemindeki dizilim ise bu klasik tabloyu tersine çeviriyor.
Gaz Bakımından Yetersiz Oluşum Süreci İhtimali
Science dergisinde yayımlanan çalışmanın başyazarı Thomas Wilson, gaz zengini gezegenlerin ötesinde bu kadar uzak bir yörüngede bulunan kayalık bir gezegenin ilk kez gözlemlendiğini belirtti.
LHS 1903 e olarak adlandırılan ve Dünya’nın 1,7 katı yarıçapına sahip olan dış kayalık gezegenin kökeni üzerine çeşitli senaryolar test edildi. Yapılan dinamik analizler, bu gezegenin başka gezegenlerle çarpışma sonucu oluşmadığını ya da atmosferini kaybetmiş eski bir gaz devi olmadığını gösterdi.
Araştırmacılar, sistemin “gaz bakımından yetersiz” bir oluşum süreciyle şekillenmiş olabileceğini değerlendiriyor. Bu modele göre gezegenler içten dışa doğru sıralı biçimde oluştu. En dıştaki gezegen oluşmaya başladığında, disk içinde onu gaz devine dönüştürecek yeterli gaz ve toz kalmamış olabilir.
Yeni Gözlemler Bekleniyor
LHS 1903 sistemi, küçük gezegenlerin farklı yıldız türleri etrafında nasıl oluştuğunu anlamak açısından doğal bir laboratuvar olarak görülüyor. Uzmanlar, söz konusu dış kayalık gezegenin farklı atmosfer türlerine sahip olabileceğini ve James Webb Uzay Teleskobu ile yapılacak gözlemlerin bu atmosferik özellikleri ortaya çıkarabileceğini ifade ediyor.
Gezegen oluşumunun son derece karmaşık bir süreç olduğunu vurgulayan gökbilimciler, LHS 1903 sisteminden elde edilecek verilerin önümüzdeki yıllarda geliştirilecek yeni oluşum modelleri için önemli bir referans noktası olacağını belirtiyor.