Artık saniye uygulaması bitti: Zaman ölçümünde tarihi değişiklik kapıda

Uluslararası zaman ölçüm yetkilileri, telekomünikasyon, finans ve navigasyon sistemlerinde büyük krizlere zemin hazırlayan artık saniye uygulamasını tamamen ortadan kaldıracak kritik teklifi oylamaya sunuyor. Kabul edilmesi durumunda tarihi karar Mayıs 2027’de yürürlüğe girecek.

1972 yılından beri küresel saatlere 27 defa eklenen artık saniye, iki ayrı zaman ölçüm sistemini bir arada tutmak için kullanılıyordu: Gözlemevleri tarafından Dünya’nın dönüş hızı esas alınarak ölçülen zaman. Atom saatleri tarafından milisaniyelik hassasiyetle hesaplanan zaman.

Dünya sabit bir hızla dönmüyor ve sürekli yalpalanıyor. Ay’ın çekim gücü, gezegenin çekirdeğindeki kaymalar ve iklim krizi sebebiyle kutup buzullarının erimesi gibi faktörler dönüş hızını sürekli değiştiriyor.

Düzensiz aralıklarla eklenen ve sadece altı ay öncesinden duyurulan artık saniyeler; sunucularda, finansal işlem sistemlerinde ve uçak rezervasyon altyapılarında ciddi çökmelere yol açıyordu. Nitekim 2012 ve 2016 yıllarında eklenen artık saniyeler, dev teknoloji şirketlerinin hizmetlerinde kesintilere sebep olmuştu.

Görüşmelerin aciliyet kazanmasının en büyük sebebi ise tarihte ilk kez yaşanabilecek “negatif artık saniye” tehlikesi. Dünya’nın kısa vadede hızlanması sebebiyle saatlerden bir saniye düşürülmesi gerekebilir. Bir saniyenin silinmesi işlemi dijital dünyada daha önce hiç denenmediği için uzmanlar sistemlerin buna hazırlıksız olduğunu ve büyük bir karmaşa doğurabileceğini belirtiyor.

Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu üyesi 69 ülkenin oylayacağı karara göre; atom zamanının astronomik zamandan kademeli olarak uzaklaşmasına izin verilecek. Atom zamanı ile astronomik zaman arasındaki farkın 1 saati bulması ise 3 bin yıldan fazla sürecek. Gelecek nesiller o gün geldiğinde “artık saat” uygulamasına geçilip geçilmeyeceğine karar verecek.