Nöbetçi Eczaneler
Vatandaşların son dönemde ödemelerinde sıkça kullandığı IBAN yoluyla para transferi, bazı sakıncaları da beraberinde getiriyor. Kredi kartı komisyonundan kaçınmak ya da fiş ve fatura düzenlememek amacıyla müşterilerden IBAN üzerinden tahsilat yapmak isteyen bazı işletmeler, hizmeti satın alan kişiler açısından da risk oluşturuyor.
Kişinin para gönderdiği IBAN’ın suç gelirleri riski ya da başka nedenlerle takip altında olması, o hesaba para gönderen kişi açısından da hukuki sorun doğurabiliyor.
IBAN yoluyla gönderilen para bazı sonuçlar doğurabilir
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, IBAN yoluyla para göndermenin hukuki olarak sebebe dayalı işlem olduğuna işaret etti.
Para transferinde açıklama kısmına sebebin yazılmasının yanlış anlaşılmaları önleyeceğini belirten Değirmenci, transfer yoluyla gelen parayla gelir elde edilmesi durumunda vergi doğabileceğini ifade etti. IBAN üzerinden yapılan para gönderiminin herhangi bir sözleşme edimi kapsamında olması halinde bu hususun mutlaka not edilmesi gerektiğini vurguladı.
Değirmenci, IBAN yoluyla gönderilen paranın hesap sahibi açısından da bazı sonuçlar doğurabileceğini belirterek, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun gereğince şüpheli işlem bildirimi kapsamında hesapların takip edilebileceğini söyledi. Bankalar tarafından yapılan bildirimlerin Mali Suçları Araştırma Kurulu bünyesinde ilgilinin takibini gerektirebileceğini aktardı.
IBAN’a gönderilen paraların kaynağı suç geliri olmasa bile, suç veya terör örgütleri tarafından kullanılan hesaplardan gelen paraların ilgili kişi bakımından örgütle bağlantı şüphesi oluşturabileceğini ifade eden Değirmenci, para gönderilen IBAN’ın suç örgütü kapsamında takip edilen bir hesap olması durumunda gönderici açısından da sorun yaşanabileceğini belirtti. Ancak incelemelerde tek seferlik gönderimlerden ziyade örgütsel bir yapı oluşturacak işlemlerin daha önemli olduğuna dikkat çekti.
Tacir veya esnafın IBAN’larına yapılan ödemelerde alınan mal veya hizmetin belirtilmesinin önem taşıdığını belirten Değirmenci, para gönderimi süreklilik arz edecekse mutlaka mal ve hizmet alımına ilişkin not düşülmesi gerektiğini, bunun ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önüne geçeceğini kaydetti.
İşletmeye kayıtlı IBAN kullanılmalı
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak da ekonomide temel problemlerden birinin kayıt dışılık olduğunu belirtti. Kayıt dışılıkla mücadelede dijital uygulamalar ve denetim süreçlerinin önemli katkı sunduğunu ifade etti.
IBAN yoluyla yapılan para transferlerinde yasal sorumluluk altına girilmemesi için dikkat edilmesi gereken kritik noktalar bulunduğunu vurgulayan Çolak, herhangi bir işletmeden mal veya hizmet alınması halinde, işletme sahibinin ya da çalışanının şahsi IBAN’ı yerine işletmenin kayıtlı banka hesabına tanımlı IBAN’ın kullanılmasına özen gösterilmesi gerektiğini söyledi.
IBAN transferinde alım ve satıma konu işlemin kısaca belirtilmesinin önemli olduğunu belirten Çolak, araç tamiri, konut satış tutarı, araç kaporası, özel ders bedeli, taksi ücreti veya muayene parası gibi ifadelerin ileride doğabilecek ticari uyuşmazlıklarda kanıt olarak kullanılabileceğini ve kayıt dışılıkla mücadeleye katkı sunacağını dile getirdi.
IBAN üzerinden yapılan para transferlerinin doğru şekilde gerekçelendirilmemesi halinde mali ve hukuki açıdan ciddi mağduriyetlere yol açabileceğini belirten Çolak, ticari faaliyet niteliği taşımayan bireysel borç, alacak veya hibe ödemeleri dışında hesaba gelen yüksek tutarlı ve düzenli para transferlerinin vergi denetimleri sonucunda ticari kazanç olarak değerlendirilmesi halinde cezalı vergilendirmeye konu olabileceğini aktardı.
Adli soruşturma yapılabilir
Çolak, kaynağı belirsiz ve yüksek tutarlı işlemlerde suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı şüphesi oluşması halinde banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulabileceğini, adli soruşturma ve kovuşturma yapılabileceğini belirtti.
Vatandaşların mağduriyet yaşamaması için yaptıkları IBAN transferlerinde açıklama yazmaları, gerekçelendirme yapmaları, bilmedikleri ve teyit etmedikleri IBAN’ları kullanmamaları, mal ve hizmet aldıkları işletmenin unvanı ile IBAN eşleşmesine dikkat etmeleri ve ödemeleri karşılığında yasal belge istemelerinin yerinde olacağını ifade etti.
Mal ve hizmet sunan kişi veya işletmelerin zaman zaman nakit ve kart yerine IBAN ile ödeme talep ettiğini hatırlatan Çolak, verilen hizmet karşılığında fatura, fiş veya diğer geçerli belgelerin talep edilmesinin hem hak hem de kanuni görev olduğunu vurguladı. Son dönemde yapılan vergi düzenlemeleriyle belge düzenlemeyenler ve bunları almayanlara artırılmış özel usulsüzlük cezaları uygulandığını belirtti.
Hizmet veren kişinin IBAN ile ödemeyi zorunlu tutmasına rağmen geçerli belge vermemesi halinde Gelir İdaresi Başkanlığının dijital kanalları üzerinden işlemlerin süresinde ihbar edilmesinin tüketiciler açısından en güvenli yol olduğunu ifade eden Çolak, açıklamasız ve belgesiz IBAN transferlerinin ileride yapılacak denetimlerde hem alıcılar hem de hizmet verenler açısından ciddi mali külfet ve vergi cezalarına yol açabileceği uyarısında bulundu.