Nöbetçi Eczaneler
Kimsesiz kalan ve oyuncak bir maymunla teselli bulmaya çalışan Japon makakı Punch’ın görüntüleri internette viral oldu. Annesi ve sürüsü tarafından iki kez dışlanan, son olarak daha saldırgan bir şekilde reddedilen küçük maymunun geleceği merak konusu oldu.
Liverpool John Moores Üniversitesi’nden primatolog Dr. Emily Bethell, Daily Mail’e verdiği röportajda Punch’ın durumunu değerlendirdi ve neden hemen müdahale edilmediğini anlattı.
Asıl Tehlike Sosyal İzolasyon
Uzmanlara göre Punch için en büyük risk diğer maymunların saldırısı değil, sosyal izolasyonun yaratacağı kalıcı psikolojik ve davranışsal hasar. Henüz 6 aylık olan Punch, annesi tarafından terk edildiği için hiyerarşik bir grupta nasıl hayatta kalacağını öğreneceği kritik bir dönemi kaçırıyor.
Doğada bu yaştaki bir Japon makakı beslenme, güvenlik ve sosyal kuralları öğrenmek için tamamen annesine bağımlı yaşıyor. Anne desteği olmadan büyümek, ileride sürü içinde yer edinmesini zorlaştırabiliyor.
Neden Müdahale Edilmiyor?
Sosyal medyada birçok kişi hayvanat bahçesi görevlilerinin neden müdahale etmediğini sorguluyor. Ancak uzmanlar erken ve doğrudan insan müdahalesinin uzun vadede daha büyük zararlar doğurabileceğini belirtiyor.
Dr. Bethell’e göre Punch insanlar tarafından büyütülürse bir maymun gibi davranmayı öğrenemeyebilir. Türüne özgü sosyal becerileri geliştirebilmesi için diğer maymunlarla etkileşim kurması hayati önem taşıyor. Bu nedenle bakıcılar Punch’ı mümkün olduğunca sürü içinde tutmaya çalışıyor. Sürüden tamamen ayrılması ise yalnızca hayati bir fiziksel tehlike oluşması halinde son çare olarak değerlendiriliyor.
Erkek Olması Gelecekte Avantaj Sağlayabilir
Punch’ın erkek olması, uzun vadede bir avantaj olabilir. Japon makaklarında dişiler ömür boyu doğdukları sürüde kalırken, erkekler cinsel olgunluğa ulaştıklarında sürüden ayrılarak başka gruplara katılıyor.
Bu durum Punch’ın büyüdüğünde başka bir grupta yeni bir başlangıç yapma ihtimali olduğu anlamına geliyor.
Annesi Neden Terk Etmiş Olabilir?
Bilim insanlarına göre bu durumun birkaç olası nedeni var. Punch annesinin ilk yavrusu olabilir ve genç anneler bazen tecrübesizlik nedeniyle yavru bakımında zorlanabiliyor. Yavruyu nasıl tutacağını bilememek ya da stres altında kalmak terk davranışına yol açabiliyor.
Ayrıca Punch’ın doğduğu dönemde aşırı sıcak hava koşullarının etkili olmuş olabileceği değerlendiriliyor. Anne, kendi hayatta kalma şansını önceliklendirmiş olabilir. Eğer anne de kendi yavruluk döneminde erken ayrılık ya da esaret stresi yaşadıysa, bu durum ebeveynlik davranışlarını olumsuz etkilemiş olabilir.
Sosyal Medyadaki “Sevimli” Görüntülere Uyarı
Dr. Bethell, sosyal medyada bebek bezleri içinde paylaşılan maymun videolarına da dikkat çekiyor. Uzmanlara göre maymunlar yabani hayvanlar ve ev ortamında büyütüldüklerinde ciddi psikolojik travmalar yaşayabiliyor. Ayrıca büyüdüklerinde saldırgan davranışlar sergileyerek insanlar için tehlikeli hale gelebiliyorlar.
Japon Makaklarının Sosyal Yapısı
Kar maymunları olarak da bilinen Japon makakları karmaşık ve anaerkil bir sosyal yapıya sahip. Sürüler genellikle 10 ila 160 bireyden oluşuyor ve çekirdeğini akraba dişi gruplar oluşturuyor. Dişiler doğdukları sürüde ömür boyu kalırken erkekler olgunluk döneminde başka gruplara geçiyor.
Sürü içinde net bir hiyerarşi bulunuyor. Alfa erkek grubun en baskın üyesi olarak koruma, karar alma ve kaynaklara erişim konusunda öncelik sahibi oluyor. Dişilerde statü çoğunlukla anneden kıza geçiyor; üst statülü bir annenin yavrusu da sürüde yüksek konumla hayata başlıyor.
Sürü üyelerinin birbirlerinin tüylerini temizlemesi yani grooming davranışı yalnızca hijyen amaçlı değil. Bu davranış sosyal bağları güçlendirmek, stresi azaltmak ve ittifak kurmak için kritik bir rol oynuyor. İnternette yayılan son videolarda Punch’ın oyuncak maymununu tımar etmeye çalıştığı görülüyor. Uzmanlara göre bu görüntü, küçük makakın sosyal bağ kurma ihtiyacının çarpıcı bir yansıması.