ABD’nin Grönland’a yönelik ilhak tehditlerinin artması, Avrupa ülkelerini harekete geçirdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın Kuzey Kutbu’ndaki adayı zorla ilhak etme yönündeki açıklamaları sonrası, birçok NATO ülkesi Danimarka ile ortak askeri faaliyetler kapsamında Grönland’a ek birlikler göndermeye başladı.
Trump’ın açıklamaları NATO içinde gerilimi artırdı
Trump’ın Grönland’a ilişkin söylemleri, NATO’nun en güçlü üyesinin başka bir ülkenin toprağını ilhak etme ihtimalini gündeme taşıdı. Bu durum, onlarca yıldır ABD liderliğinde süren transatlantik güvenlik ittifakında ciddi bir kriz tartışmasını beraberinde getirdi.
Danimarka askeri varlığını genişletiyor
Grönland’ın savunmasından sorumlu olan Danimarka, adaya yönelik olası bir saldırının NATO’nun geleceğini tehdit edeceği uyarısında bulundu. Danimarka Savunma Bakanlığı, NATO müttefikleriyle yakın işbirliği içinde askeri varlığın genişletileceğini açıkladı.
Avrupa ülkelerinden Grönland’a asker gönderme kararı
Almanya, İsveç, Fransa ve Norveç, bu hafta Grönland’a askeri personel göndereceklerini doğruladı. Kanada ve Fransa ise önümüzdeki haftalarda Grönland’ın başkenti Nuuk’ta konsolosluk açmayı planladıklarını duyurdu.
Ortak tatbikatlar olağan ancak zamanlama dikkat çekici
NATO ülkelerinin birbirlerinin topraklarında tatbikatlara katılması alışılmadık bir durum değil. ABD dahil müttefikler, Kuzey Kutup Dairesi’nde ortak tatbikatları uzun süredir artırmaya çalışıyor. ABD’nin Grönland’ın kuzeybatısındaki Pituffik Uzay Üssü’nde yaklaşık 150 askeri bulunuyor. Ancak Avrupa ülkelerinin bu adımı, zamanlama ve sembolik anlamı nedeniyle NATO içinde benzeri görülmemiş bir dayanışma mesajı olarak değerlendiriliyor.
Trump: Grönland’da bir şeyler yapacağım
Trump, gerekirse güç kullanarak dünyanın en büyük adası olan Grönland’ı ele geçirme niyetini açıkça dile getirdi. Petrol yöneticileriyle yaptığı bir basın toplantısında, Grönland konusunda kararlı olduğunu ifade etti.
Almanya, İsveç, Fransa ve Norveç’in adımları
Almanya Savunma Bakanlığı, Danimarka’nın daveti üzerine 13 askeri personelden oluşan bir keşif ekibinin Grönland’a gönderileceğini açıkladı. İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, belirsiz sayıda İsveçli askerin Arktik Dayanıklılık Operasyonu hazırlıkları için bölgede bulunacağını söyledi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Fransız askerlerinin operasyona katılacağını duyurdu. Norveç ise Grönland’a iki savunma personeli gönderdiğini doğruladı.
NATO’nun temel ilkesi tartışma konusu oldu
NATO, bir üye ülkeye yapılan saldırının tüm üyelere yapılmış sayılması ilkesine dayanıyor. Bu nedenle ABD’nin Danimarka’ya bağlı Grönland’a yönelik tehditleri, ittifakın temel prensipleri açısından olağanüstü bir durum olarak görülüyor. Danimarka Savunma Bakanı ise ABD’nin olası bir saldırısını tamamen varsayımsal olarak nitelendirdi.
ABD’li yetkililerle kritik görüşmeler yapıldı
Avrupa ülkelerinin asker gönderme kararları, Danimarkalı ve Grönlandlı yetkililerin ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile yaptığı görüşmelerle aynı döneme denk geldi. Görüşmelerde temel anlaşmazlıkların sürdüğü belirtilirken, tarafların üst düzey bir çalışma grubu kurma konusunda uzlaştığı açıklandı.
Kanada ve Fransa’dan egemenlik vurgusu
Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand, Danimarka Krallığı’na ve Grönland’ın egemenliğine verdikleri desteği yinelediklerini açıkladı. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot ise ABD’yi Grönland’ı tehdit etmeyi bırakmaya çağırarak, bir NATO üyesine yönelik baskının kabul edilemez olduğunu söyledi.
