ÖTV alarmı: Vergi düzenlemesi yolda mı?

Türkiye otomotiv sektöründe iç pazarda yaşanan küçülme, üretimdeki durgunluk ve ihracattaki kan kaybı derinleşirken uzun yıllar sonra bir ilk gerçekleşti. Sektördeki pazar daralması, bütçenin en kritik kalemlerinden biri olan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tahsilatlarına da olumsuz yansıdı.

Otomotiv Gazetecisi Emre Özpeynirci’nin paylaştığı verilere göre, Temmuz ayında otomotiv sektöründen elde edilen ÖTV gelirleri geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 2,55 oranında geriledi.

Şubat ayından bu yana devam eden daralmanın sonbahar aylarında da sürmesi beklenirken, bütçe hedeflerinin tutmaması ihtimali yeni vergi düzenlemeleri endişesini beraberinde getirdi.

Temmuzda Satışlar %25 Çakıldı: Ağustos Ayı Beklentisi Zayıf

İç pazardaki küçülme ivme kazanarak devam ediyor. Sektör verileri tablonun ciddiyetini ortaya koyuyor:

Temmuz Satışları: Araç satışları geçen yılın aynı ayına göre yüzde 25 oranında geriledi.
Ağustos Öngörüsü: Ağustos ayı pazar beklentisi 75 bin adet seviyesinde kaldı. Geçen yılın aynı döneminde 102 bin adedin üzerinde gerçekleşen satışlar göz önüne alındığında, son 4-5 yılın en zayıf Ağustos sonuçlarından birinin yaşanacağı tahmin ediliyor.

Yeni ÖTV Zammı Masada mı?

Maliye Bakanlığı’nın 2026 yılı için otomotiv sektöründen beklediği ÖTV hedefi yaklaşık 900 milyar TL seviyesinde. Yılın ilk 7 ayında tahsil edilebilen miktar ise 419-420 milyar TL arasında kalarak yıllık hedefin yalnızca yüzde 44’ünü karşılayabildi. Geçen yılın aynı döneminde hedefin yüzde 48’inin karşılanmış olması, bütçe açığı riskini büyütüyor.

Günümüzde Türkiye’de satılan ortalama bir otomobil üzerindeki ÖTV yükü 718 bin 300 TL gibi rekor bir seviyeye ulaşmış durumda. Bütçe hedeflerinin tutmaması durumunda, Cumhurbaşkanı’na tanınan maktu ÖTV artırma yetkisinin kullanılarak yeni bir vergi düzenlemesinin gündeme gelebileceği endişesi sektörü kaplamış durumda.

Otomotivde “Laffer Eğrisi” Dönemi

Vergi oranları artmasına rağmen toplam gelirin düşmesi iktisat bilimindeki “Laffer Eğrisi” teorisini gündeme taşıdı. Teoriye göre; vergi oranları kritik bir eşiği aştığında tüketicinin alım gücü ve satın alma isteği kırılır. Satılan ürün adedi hızla çakıldığı için devletin topladığı toplam vergi geliri artmak yerine düşmeye başlar.

Türkiye’deki ortalama otomobil ÖTV yükünün 718 bin TL’yi aşması, pazarın verimsizlik bölgesine geçtiğini gösteriyor. Bütçeyi dengelemek adına ÖTV oranlarında yeni bir artışa gidilmesi halinde, satışların daha da düşmesi ve vergi gelirlerinin daha sert gerilemesi riski bulunuyor.

Üretim ve İhracat da Darbe Yedi

Sektördeki kriz sadece iç pazar satışlarıyla sınırlı kalmadı. Sanayideki kapasite kullanım oranı yüzde 62 seviyelerine çekilirken, Temmuz ayı üretim ve ihracat rakamları faturanın ağırlığını netleştirdi:

Üretimde Sert Gerileme: Toplam otomotiv üretimi Temmuzda yüzde 19,16, otomobil üretimi ise yüzde 32 oranında düştü.
İhracatta Kayıp: Toplam otomotiv ihracatı yüzde 20,41 düşerken, sadece otomobil ihracatındaki kayıp yüzde 39’a dayandı.

Üretimdeki düşüşün bir kısmı fabrikalardaki yeni model hat yenileme çalışmalarından kaynaklansa da, asıl tehdit Avrupa pazarının hızla elektrikli araçlara kayması ve AB’nin yerli üretimi korumayı amaçlayan “Made in Europe” stratejisindeki belirsizliklerden kaynaklanıyor.