Nöbetçi Eczaneler
WhatsApp’a Tam Engel Girişimi
Eleştirmenler ve hak grupları, alınan önlemlerin Ukrayna’da devam eden savaş sırasında muhalefete yönelik geniş çaplı baskının ortasında Kremlin’in gözetimi genişletmek ve internet kullanımı üzerindeki kontrolü sıkılaştırmak için açık bir girişimi olduğunu belirtiyor.
Rusya’nın ülkedeki internet alanı üzerindeki kontrolünü artırma çabaları kapsamında WhatsApp mesajlaşma uygulamasına erişimi tamamen engellemeye çalıştığı bildirildi. Şirket, perşembe günü yaptığı açıklamada söz konusu girişime tepki gösterdi.
Kremlin’in ayrıca devlet destekli ve kontrollü Max adlı mesajlaşma uygulamasını teşvik etmeyi sürdürdüğü belirtildi. WhatsApp, sosyal medya üzerinden paylaştığı şirket açıklamasında Max’i devlete ait bir gözetim uygulaması olarak nitelendirdi.
Meta bünyesinde faaliyet gösteren mesajlaşma uygulaması, 100 milyondan fazla kullanıcıyı özel ve güvenli iletişimden izole etmeye çalışmanın geriye doğru atılmış bir adım olduğunu ve bunun Rusya’daki insanlar için daha az güvenlik anlamına geleceğini ifade etti.
Meta’ya Mevzuat Uyarısı
Facebook ve Instagram’a Rusya’da yalnızca VPN ile erişilebiliyor. WhatsApp’ın Kremlin tarafından engellenecek bir sonraki araç olduğuna dair raporlar, Rusya’nın topyekûn savaşının başlangıcından bu yana dört yıldır dolaşıyor.
Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Moskova kontrolündeki medyaya yaptığı açıklamada, Meta’nın WhatsApp’ın Rusya’daki faaliyetlerini düzenleyen yönetmeliklere uymamakla suçlandığını söyledi.
Meta’yı Rus yetkililerle müzakere etmeye ya da engellenmeye zorlayan Peskov, bunun mevzuatı yerine getirme meselesi olduğunu belirtti. Peskov, şirketin Rus mevzuatına uyum sağlaması ve yetkililerle diyaloğa girmesi halinde anlaşma ihtimali bulunduğunu, aksi durumda ise uzlaşma şansının kalmayacağını ifade etti.
Telegram’a Kısıtlama ve Durov’un Açıklamaları
Bu haftanın başlarında Moskova, kurucusu Pavel Durov tarafından da doğrulandığı üzere Telegram mesajlaşma uygulamasına erişimi kısıtlamaya başladı.
Durov, Rusya’nın vatandaşlarını gözetim ve siyasi sansür için inşa edilmiş devlet kontrolündeki bir uygulamaya zorlamak amacıyla Telegram’a erişimi kısıtladığını söyledi. Telegram’ın baskı ne olursa olsun özgürlük ve mahremiyetten yana olduğunu ifade etti.
Durov ayrıca Rusya’daki mevcut kısıtlamaları sekiz yıl önce İran’daki durumla karşılaştırdı. İran’ın da benzer bir strateji denediğini, Telegram’ı yasaklayarak insanları devlet tarafından işletilen bir alternatife yönlendirmeye çalıştığını ancak bunun başarısız olduğunu belirtti.
Rusya doğumlu Telegram kurucusu, geçmişte Kremlin ile işbirliği konusundaki tartışmalarla gündeme gelmişti. VK sosyal medya platformundaki muhalif toplulukları kapatma ve kullanıcı verilerini teslim etme taleplerini reddettikten sonra 2014 yılında Dubai’ye gitti. Ancak sonraki yıllarda Kremlin ile uzlaşabileceğine dair işaretler olduğu öne sürüldü.
Bir gazetecilik araştırması, Durov’un 2015-2021 yılları arasında Rusya’yı 50’den fazla kez ziyaret ettiğini ortaya koydu. Ağustos 2024’te ise Telegram’daki suç faaliyetlerine ilişkin bir soruşturma kapsamında Fransa’da gözaltına alındı ve bu durum tarafsızlığıyla ilgili yeni tartışmalara yol açtı.
Rusya’nın Veri Politikası ve Yeni Düzenlemeler
Moskova, WhatsApp ve Telegram’ın arkasındaki şirketler dahil yabancı teknoloji firmalarının, Rus kullanıcıların verilerini ülkede depolama talebine uymadığını savunuyor.
Rus yetkililer 2025 yılından itibaren yerli olarak geliştirilen Max uygulamasının ülkede satılan tüm yeni cihazlara önceden yüklenmesi gerektiğini duyurdu. Kamu sektörü çalışanları, öğretmenler ve öğrenciler için bu platformun kullanımı zorunlu hale getirildi.
2015 yılında, Rusya’nın Ukrayna’yı ilk işgalinden bir yıl sonra yürürlüğe giren Veri Yerelleştirme Yasası, yabancı şirketler dahil tüm firmaların Rus kullanıcıların kişisel verilerini Rusya’daki sunucularda saklamasını ve işlemesini zorunlu kıldı.
Moskova’nın topyekûn savaşı başlatmasının ardından düzenlemeler daha da sertleştirildi. 1 Ocak 2026’dan itibaren tüm internet hizmetlerinin kullanıcı mesajlarını üç yıl boyunca saklaması ve talep üzerine güvenlik kurumlarına teslim etmesi gerekiyor. Düzenleme, kullanıcı silmiş olsa bile ses, video, metin ve meta veriler dahil tüm mesajları kapsıyor.