Nöbetçi Eczaneler
Orta Doğu’da tırmanan gerilim ve İran’daki savaşın etkileri, gıda sektörünün en değerli ham maddelerinden biri olan fıstık piyasasında deprem etkisi yarattı. Dünyanın en büyük üreticilerinden biri olan İran’daki tedarik zinciri kopmaları, fiyatları son 8 yılın zirvesine taşıdı.
İşte küresel fıstık krizinin detayları ve mutfağımıza yansımaları…
Fiyatlar Neden Rekor Kırıyor?
İran, küresel fıstık ihracatının üçte birini karşılıyor. Savaş nedeniyle nakliye hatlarının iptal edilmesi ve lojistik ağların kopması, pazardaki ürün miktarını dibe çekti. Sosyal medyada yayılan Antep fıstıklı “Dubai çikolatası” akımı, Avrupa’dan Asya’ya kadar devasa bir talep patlaması yarattı. Starbucks, Häagen-Dazs gibi küresel markaların fıstığı içecek ve dondurma serilerine dahil etmesi, mevcut kısıtlı stok üzerindeki rekabeti kızıştırdı.
Piyasalardaki Son Durum
Mart ayında pound başına 4,57 dolara ulaşan fiyatlar, Mayıs 2018’den bu yana görülen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti. 2 Mart itibarıyla nakliye hatları Orta Doğu sevkiyatlarını büyük oranda durdurdu. Bu durum, yıllık 9 milyar dolarlık kuruyemiş ithal eden Hindistan gibi büyük pazarları zora soktu.
Tüketiciyi Neler Bekliyor?
Uzmanlar, yaz aylarında fıstık içeren ürünlerde önemli değişiklikler bekliyor:
-
Reçete Değişiklikleri: Maliyeti düşürmek isteyen üreticiler, ürünlerindeki fıstık oranını azaltabilir veya fıstık yerine daha ucuz kuruyemişler (fındık, yer fıstığı vb.) kullanabilir.
-
Aroma Kaybı: Özellikle dondurma ve tatlılarda gerçek Antep fıstığı aromasının zayıflaması veya ürünlerin raflardan tamamen kalkması gündemde.
-
Fiyat Artışı: Fıstığın ana bileşen olduğu baklava ve özel çikolatalarda sert fiyat artışları kaçınılmaz görünüyor.
Gözler ABD ve Türkiye’de
İran’daki arz boşluğunu doldurabilecek en büyük güçler olarak ABD (üretimin %40’ı) ve Türkiye öne çıkıyor. Ancak küresel talebin büyüklüğü, bu ülkelerdeki stokların da hızla erimesine ve fiyatların dünya genelinde yüksek kalmasına neden oluyor.