Nöbetçi Eczaneler
Çin’de nükleer ihanet iddiası ve soruşturmanın başlaması
Çin Halk Cumhuriyeti’nde cumartesi akşamı yapılan resmi açıklamayla, ülkenin genelkurmay başkanı Zhang Youxia hakkında soruşturma başlatıldığı ve üst düzey generalin görevden alındığı duyuruldu. Açıklama, Pekin’de siyasi ve askeri dengeleri sarsan bir gelişme olarak değerlendirildi.
Birleşik Krallık merkezli The Times gazetesine göre, bu açıklamanın ardından Çin Komünist Partisi ya da ordu tarafından Zhang’ın yerine kimin atanacağına dair herhangi bir duyuru yapılmaması, Devlet Başkanı Şi Cinping’in ordu üzerindeki kontrolünü tamamen pekiştirdiğinin göstergesi olarak yorumlandı.
Nükleer sırların ABD’ye sızdırıldığı iddiası
Wall Street Journal’da yer alan habere göre Zhang Youxia, Çin’in nükleer silah programına ilişkin bilgileri ABD’ye sızdırmakla ve rüşvet almakla suçlanıyor. Zhang’ın çekirdek teknik verileri yurt dışına gönderdiği öne sürülürken, iddiaların temelinde Çin Ulusal Nükleer Şirketi’nin eski genel müdürü Gu Jun tarafından sunulan delillerin bulunduğu ifade ediliyor.
Soruşturmanın yalnızca Zhang ile sınırlı olmadığı da belirtiliyor.
Üst düzey tasfiyeler zinciri genişliyor
Çin’in en üst askeri organı olan Merkez Askeri Komisyonu’nun ikinci ismi General Liu Zhenli de eş zamanlı olarak soruşturma altına alınan isimler arasında yer alıyor. Her iki generalin de, ayrıntıları açıklanmayan ancak Şi Cinping’in otoritesine doğrudan meydan okumayı da kapsadığı düşünülen ciddi disiplin ihlalleriyle suçlandığı aktarılıyor.
The Times: Tayvan planlarının önündeki engeller kalktı
İki üst düzey generalin tasfiyesi, Merkez Askeri Komisyonu’nun ciddi ölçüde küçülmesine yol açtı. Son üç yılda peş peşe gelen soruşturmalarla birlikte komisyonda, Şi Cinping ve onun bizzat seçtiği yolsuzlukla mücadele sorumlusu dışında kimsenin kalmadığı belirtiliyor.
The Times bu tabloyu, Şi Cinping’in askeri alanda elinin tamamen rahatlaması şeklinde yorumladı. Gazeteye göre bu durum, Tayvan dahil olmak üzere olası askeri planların önünde artık ciddi bir engel kalmadığı anlamına geliyor.
Yolsuzlukla mücadele mi, güç mücadelesi mi?
Soruşturma açıklamasında kullanılan ciddi disiplin ihlalleri ifadesi, Çin’de genellikle yolsuzluk dosyalarına işaret ediyor. Devlet medyası da Zhang ve Liu’nun düşüşünü, Şi Cinping’in uzun süredir sürdürdüğü yolsuzlukla mücadele kampanyasının bir parçası olarak sundu.
Buna karşın, Çin Komünist Partisi’nin üst kademelerinde bir süredir hizipler arası güç mücadelesi yaşandığına dair iddialar da gündemde. İddiaya göre, babaları yakın dost olan ve uzun süre müttefik kabul edilen Şi ve Zhang arasındaki gerilim giderek arttı.
PLA Daily’den dikkat çeken mesaj
Çin ordusunun resmi yayın organı PLA Daily’de yayımlanan başyazıda, Merkez Askeri Komisyonu liderliğinin imaj ve otoritesinin ağır biçimde zedelendiği, askeri personel arasındaki birlik ve ideolojik zeminin ciddi şekilde tahrip edildiği ifade edildi.
Yazıda Zhang ve Liu’nun, Merkez Askeri Komisyonu başkanının sorumluluk sistemini zayıflattığı vurgulandı. Bu ifadeler, doğrudan Şi Cinping’e yönelik bir meydan okuma olarak yorumlandı.
Şi ve Zhang’ın ortak geçmişi
75 yaşındaki Zhang Youxia, Mao döneminde siyaset dışı kalmayı başarmış kıdemli bir subay olan General Zhang Zongxun’un oğluydu. Zhang Youxia da gençliğinde fiilen savaş görmüş az sayıdaki üst düzey isimden biri olarak öne çıktı ve 1970’lerin sonu ile 1980’lerin başında Çin-Vietnam savaşında görev yaptı.
Şi Cinping’in babası ile Zhang’ın babasının aynı bölgeden gelmesi, iki ismin çocukluk yıllarından itibaren tanışmasına zemin hazırladı. Ancak Şi siyaseti, Zhang ise orduyu seçti ve kariyerleri uzun süre ayrı kulvarlarda ilerledi.
Zhang’ın yükselişi ve kırılma noktası
Şi Cinping’in 2007’de Çin’in bir sonraki lideri olarak öne çıkmasıyla birlikte Zhang da Komünist Parti Merkez Komitesi’nde askeri temsilci oldu. Şi’nin parti liderliğine gelmesinin ardından Zhang, Merkez Askeri Komisyonu üyeliğine yükseldi.
Şi, başkomutan olarak ordunun başına geçtiğinde yolsuzluk ve teknik geri kalmışlıkla karşılaştı. Bunun üzerine kapsamlı bir tasfiye süreci başlattı. Çin ordusu modernleştikçe Zhang, Şi’nin en yakın çalışma arkadaşlarından biri haline geldi.
Mutlak güç ve tasfiyenin kaçınılmazlığı
2022’de Şi Cinping’in üçüncü kez lider seçilmesiyle Zhang, devlet aygıtının en güçlü ikinci ismi konumuna yükseldi. Ancak Şi’nin eşi benzeri görülmemiş siyasi gücü, askeri meşruiyeti olan Zhang’ı potansiyel bir tehdit haline getirdi. Bu durum, iddialara göre tasfiyenin önünü açtı.
Merkez Askeri Komisyonu neredeyse boşaldı
2022’de atanan altı askeri üyeden beşi tasfiye edildi. Bunlar arasında eski savunma bakanı Li Shangfu, Amiral Miao Hua ve General He Weidong da bulunuyor. Faal komisyonun yalnızca iki kişiden oluştuğu belirtiliyor.
Analistler, tasfiyelerin devam etmesinin Çin ordusunda istikrarsızlık yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Singapur Ulusal Üniversitesi’nden Alfred Wu’ya göre Şi Cinping’in asıl hedefi, 2027’de dördüncü dönemine yönelik en küçük itirazın bile önünü kesmek.