Nöbetçi Eczaneler
Çin’in devlet destekli uçak üreticisi Comac, C919 yolcu uçağının iki yıl önce Singapur’a yaptığı ilk yurt dışı uçuşundan bu yana küresel havacılık pazarında önemli bir mesafe kat etti. Airbus A320neo ve Boeing 737 MAX ile rekabet etmek üzere geliştirilen C919, Çin dışındaki pazarlara açılma hedefiyle ilerliyor.
Küresel havacılık sektörü teslimat gecikmeleri, motor kıtlığı ve tedarik zinciri sorunlarıyla mücadele ederken Comac, dünyanın en hızlı büyüyen havacılık pazarı olan Asya-Pasifik bölgesinde kendisini Boeing ve Airbus’a potansiyel bir rakip olarak konumlandırıyor.
Comac küresel rekabette yeni bir oyuncu olmayı hedefliyor
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği Genel Direktörü Willie Walsh, Comac’ın zaman içinde küresel bir rakip haline geleceğini belirtiyor. Walsh, önümüzdeki 10 ila 15 yıl içinde Boeing ve Airbus’ın yanında Comac’ın da önemli bir oyuncu olarak anılacağını öngörüyor.
Asya-Pasifik pazarında tedarik arayışı
Analistler, Asya-Pasifik bölgesinde yeni bir uçak üreticisine olan ihtiyacın giderek arttığını vurguluyor. Bölgedeki havayolu şirketleri, Boeing ve Airbus’taki teslimat gecikmeleri, motor kıtlığı ve tedarik zinciri darboğazları nedeniyle ciddi baskı altında bulunuyor.
Gümrük tarifeleri ve ticari gerginlikler de üretim sektöründeki zorlukları artırarak büyüme stratejilerini olumsuz etkiliyor. IATA verilerine göre küresel taşıyıcılar yeni uçaklar için her zamankinden daha uzun süre beklemek zorunda kalıyor. Bu durum filo yaş ortalamasını yükseltirken, yakıt verimliliği düşük eski uçakların kullanımda kalmasına neden oluyor.
Sipariş ile teslimat arasındaki sürenin yaklaşık yedi yıla çıkması, Comac’ı havayolu şirketleri için alternatif bir seçenek haline getiriyor.
Bölgesel genişleme ve yeni siparişler
Çin içinde aktif hizmette olan 150’den fazla Comac jeti bulunuyor. Şirketin uçakları Laos, Endonezya ve Vietnam’da da ticari uçuşlar gerçekleştiriyor.
Brunei merkezli GallopAir’in büyük çaplı sipariş verdiği belirtilirken, Kamboçya’nın da yaklaşık 20 uçak almayı planladığı ifade ediliyor. Sektör temsilcileri, havacılık piyasasındaki oligopol yapının kırılması açısından Comac’ın pazara girişini olumlu karşılıyor.
Hükümet desteği ve düşük fiyat avantajı, Comac uçaklarını özellikle gelişmekte olan pazarlardaki düşük maliyetli havayolları için cazip hale getiriyor. Filipinler merkezli Cebu Pacific gibi şirketler, 2030’lu yıllarda Comac’ın sunduğu seçenekleri değerlendirebileceklerini belirtiyor.
Sertifikasyon süreçleri ve operasyonel zorluklar
Comac, Asya-Pasifik bölgesindeki genişlemesine paralel olarak Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı’ndan sertifika almak için çalışmalarını sürdürüyor. Düzenleyiciler C919 üzerindeki test uçuşlarına devam ederken, Avrupa sertifikasyon sürecinin 2028 hatta 2031 yılına kadar uzayabileceği öngörülüyor.
Şirketin önünde teknik ve operasyonel zorluklar da bulunuyor. Çin yapımı ve Batı üretimi parçaların, uçuş kontrollerinin ve yazılımların uyumlu hale getirilmesi önemli bir teknik engel olarak görülüyor. Ayrıca Boeing ve Airbus’ın yıllar içinde oluşturduğu bakım, onarım ve pilot eğitimi altyapısının kurulması da Comac için aşılması gereken bir diğer kritik eşik olarak öne çıkıyor.
Küresel rekabet ve pazarın geleceği
Comac’ın pazardaki tek rakipleri Boeing ve Airbus değil. Brezilyalı Embraer da düşük maliyetli havayollarından aldığı siparişlerle bölgedeki konumunu güçlendiriyor.
Öte yandan Boeing ve Airbus, teslimat gecikmelerinin azalmaya başladığına dair sinyaller vererek Asya-Pasifik’teki güçlü varlıklarını korumaya çalışıyor. Comac’ın C919 için binin üzerinde sipariş aldığı açıklansa da şu ana kadar teslim edilen uçak sayısının sınırlı olması dikkat çekiyor.
Uzmanlara göre Comac, altyapı ve teslimat kapasitesi gibi temel sorunları çözmediği sürece havacılık sektöründeki köklü oyuncular bölgedeki hakimiyetlerini sürdürmeye devam edecek.