Meksika – El Mencho Operasyonu sonrası düzenlenen saldırılarda 25 Ulusal Muhafız hayatını kaybetti

Meksika Güvenlik Bakanı Pazartesi günü yaptığı açıklamada, özel kuvvetlerin Jalisco Yeni Nesil Karteli’nin kötü şöhretli liderini öldürmesinin ardından altı ayrı saldırıda Meksika Ulusal Muhafızları’ndan 25 üyenin öldüğünü söyledi. Meksika’nın büyük bir bölümü daha fazla şiddet olayından endişe duyuyor .

“El Mencho” lakaplı Nemesio Oseguera Cervantes, Meksika’da en hızlı büyüyen suç şebekelerinden birinin lideriydi. Fentanil, metamfetamin ve kokaini Amerika Birleşik Devletleri’ne kaçırması ve kartelin karşısına çıkan hükümet yetkililerine karşı pervasız saldırılar düzenlemesiyle tanınıyordu. Örgüt, onun ölümüne yolları kapatarak ve araçları ateşe vererek karşılık verdi.

Oseguera Cervantes, Meksika ordusunun onu yakalamaya çalışması sırasında memleketi Jalisco’da çıkan bir çatışmada öldürüldü. Meksika Savunma Bakanı Ricardo Trevilla Pazartesi günü yaptığı açıklamada, yetkililerin Oseguera Cervantes’in romantik partnerlerinden birini Tapalpa’daki saklandığı yere kadar takip ettiğini söyledi.

Ordu ve Ulusal Muhafız özel kuvvetleri Pazar sabahı harekete geçti ve hemen yoğun ateş altında kaldı. Orada sekiz silahlı kişi öldürüldü. Trevilla’nın söylediğine göre, Oseguera Cervantes ve iki koruması ormanlık bir alana kaçtı ve burada çıkan çatışmada ağır yaralandılar. Yaralı bir askerle birlikte helikopterle tahliye edildiler, ancak kartel lideri ve korumaları Mexico City’ye götürülürken yolda öldüler.

Jalisco’nun farklı bir bölgesinde ise askerler, Trevilla’nın şiddet olaylarını koordine ettiğini ve öldürülen her asker için 1.000 dolardan fazla para teklif ettiğini söylediği bir başka yüksek rütbeli kartel üyesini de öldürdü.

Pazar günü öldürülenler arasında bir cezaevi gardiyanı, devlet savcılığından bir görevli ve yetkililer tarafından kimliği açıklanmayan bir kadın da bulunuyor. Güvenlik Bakanı Omar García Harfuch, Jalisco’da yaklaşık 30 suç zanlısının, komşu Michoacan eyaletinde ise dört kişinin öldürüldüğünü söyledi.

Operasyon ve ardından yaşanan şiddet olaylarının ardından güvenlik yetkilileri tarafından yapılan sayıma göre, toplamda en az 73 kişi hayatını kaybetti. Bu rakam, güvenlik güçlerini, kartel üyesi olduğundan şüphelenilen kişileri ve diğerlerini kapsıyor.

Meksika’da birçok eyalette Pazartesi günü okullar tatil edildi ve yaygın şiddet olaylarının ardından yerel ve yabancı hükümetler vatandaşlarını evde kalmaları konusunda uyardı.

Beyaz Saray, ABD’nin kartel liderini yakalama operasyonuna istihbarat desteği sağladığını doğruladı ve Meksika ordusunu, her iki ülkede de en çok aranan suçlulardan birini etkisiz hale getirdiği için övdü.

Meksika, dünyanın en büyük fentanil kaçakçılarının ölümünün Trump yönetiminin kartellere karşı daha fazla önlem alması yönündeki baskısını hafifleteceğini umuyordu, ancak birçok kişi güçlü kartelin tepkisini beklerken gergin bir haldeydi.

Birçoğu daha fazla şiddetten korkuyor.

ABD Büyükelçiliği, X aracılığıyla yaptığı açıklamada, sekiz şehirdeki ve Michoacan’daki personelinin Pazartesi günü evlerinde kalıp uzaktan çalışacağını ve Meksika’nın birçok bölgesindeki ABD vatandaşlarını da aynı şeyi yapmaları konusunda uyardığını belirtti.

Pazartesi günü, iş haftasının başlamasıyla birlikte Guadalajara’da araçlar gün doğmadan önce trafiğe çıkmaya başladı. Bu durum, Jalisco eyaletinin başkenti ve Meksika’nın ikinci büyük şehri olan Guadalajara’da, korku içindeki sakinlerin evlerinde kalması nedeniyle neredeyse tamamen kapanan Pazar gününe kıyasla dikkat çekici bir değişiklikti.

Guadalajara hayvanat bahçesinde 1000’den fazla kişi geceyi otobüslerde geçirmek zorunda kaldı. Pazartesi sabahı, polis araçları bölgeyi korurken, anneler battaniyelere sarılıp çocuklarını tuvalet ihtiyaçları için otobüslerden dışarı taşıdı.

Hayvanat bahçesinin müdürü Luis Soto Rendón, Jalisco ve çevresindeki eyaletlerde şiddetin patlak verdiği Pazar sabahı saat 9’dan beri birçok kişinin orada mahsur kaldığını söyledi. Zacatecas ve Michoacan gibi yakındaki eyaletlerdeki evlerine dönemeyeceklerini düşünen aileler mahsur kalmıştı.

Soto, “İnsanların güvenliği için hayvanat bahçesinin içinde kalmalarına karar verdik,” dedi. “İçeride küçük çocuklar ve yaşlılar var.”

54 yaşında bir terapist olan José Luis Ramírez, Guadalajara’da Pazartesi günü açık olan az sayıdaki işletmeden biri olan bir eczanenin önünde bekleyen uzun bir insan kuyruğunun içindeydi. Aileler, zincirle kapatılmış bir kapıdan eczacılardan yiyecek, ilaç, su, bebek bezi ve bebek maması satın alıyordu.

Ramírez, hafta sonu şiddet olaylarının patlak vermesinden bu yana ilk kez evden çıkmıştı, ancak kan dökülmesine rağmen sivillerin ileriye doğru adım atmaları gerektiğini söyleyerek umutlu bir ton takındı.

“Korkarak düşünmemeliyiz, dedikleri gibi soğukkanlı olmalı ve olayları olduğu gibi kabul etmeliyiz,” dedi.

Şehirde trafik azdı ve dışarıdan bakıldığında, evde kalmayı göze alabilenlerin evde kaldığı, çalışmak zorunda olanların ise dikkatlice şehrin bir ucundan diğer ucuna doğru ilerlediği görülüyordu.

Guadalajara’da bir otelde güvenlik görevlisi olarak çalışan 43 yaşındaki Irma Hernández, Pazartesi günü işe erken geldi.

Normalde işe toplu taşıma araçlarıyla gidiyordu, ancak otobüsler çalışmıyordu ve şehri geçmenin bir yolu yoktu. Patronları onu almak için özel bir araba ayarladı. Ailesinin de evden çıkmaya korktukları için evde kaldığını söyledi.

“Bir şey olursa eve nasıl döneceğimi bilmediğim için endişeliyim,” dedi.

Pazar günü sosyal medyada dolaşan videolarda, Puerto Vallarta’da sahilde yürüyen turistlerin uzaktan duman yükseldiği görülüyordu.

Bir kartel aleyhine indirilen darbe, diplomatik bir zafer anlamına gelebilir.

Uluslararası Kriz Grubu’nun Meksika analisti David Mora, şiddetin patlak vermesinin, Sheinbaum’un kartellere karşı sert önlemler alma ve ABD baskısını hafifletme çabalarında bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump, Meksika’dan fentanil kaçakçılığıyla mücadele konusunda daha fazla çaba göstermesini talep etti ve ülke sonuç göstermezse daha fazla gümrük vergisi uygulayacağı veya tek taraflı askeri harekât başlatacağı tehdidinde bulundu.

Meksika’nın çabalarının Amerika Birleşik Devletleri tarafından olumlu karşılandığına dair ilk işaretler vardı.

ABD Büyükelçisi Ron Johnson, Pazar akşamı yaptığı açıklamada Meksika silahlı kuvvetlerinin başarısını ve fedakarlıklarını takdir etti. Trump ve Sheinbaum’un liderliğinde, “ikili işbirliğinin eşi görülmemiş seviyelere ulaştığını” söyledi.

Ancak Mora’ya göre, bu durum, rakip suç gruplarının El Mencho’nun örgütüne vurulan darbeden faydalanmasıyla daha fazla şiddetin de önünü açabilir.

“Bu, diğer grupların kartelin zayıfladığını görüp, kontrolü genişletmek ve bu eyaletlerde Jalisco Karteli üzerinde hakimiyet kurmak için fırsatı değerlendirmek isteyebilecekleri bir an olabilir,” dedi.

Mora, “Başkan Sheinbaum iktidara geldiğinden beri ordu, Meksika’daki suç örgütlerine karşı çok daha çatışmacı ve saldırgan bir tavır sergiliyor,” dedi. “Bu, ABD’ye, eğer işbirliğine devam edersek, istihbarat paylaşımına devam edersek Meksika’nın bunu başarabileceğini gösteriyor. Meksika topraklarında ABD birliklerine ihtiyacımız yok.”

‘El Mencho’ büyük hedefti

Beyaz Saray basın sözcüsü Karoline Leavitt, X aracılığıyla yaptığı açıklamada, ABD hükümetinin operasyona istihbarat desteği sağladığını belirtti.

“El Mencho, anavatanımıza fentanil kaçakçılığının en önemli isimlerinden biri olarak Meksika ve Amerika Birleşik Devletleri hükümetlerinin en önemli hedeflerinden biriydi,” diye yazdı.

ABD Dışişleri Bakanlığı, El Mencho’nun tutuklanmasına yol açacak bilgi için 15 milyon dolara kadar ödül teklif etmişti. Jalisco Yeni Nesil Karteli, Meksika’nın en güçlü suç örgütlerinden biridir ve 2009 civarında faaliyet göstermeye başlamıştır.

Şubat 2025’te Trump yönetimi, bu karteli yabancı terör örgütü olarak tanımladı. Orduya, özellikle helikopterlere yönelik saldırılarında en agresif kartellerden biri olan bu örgüt, insansız hava araçlarından patlayıcı fırlatma ve mayın döşeme konusunda da öncüdür .