Nöbetçi Eczaneler
Zayıflama ilacı olarak bilinen Ozempic (semaglutide), Mounjaro (tirzepatide), Wegovy, Zepbound gibi GLP-1/GIP grubu zayıflama ilaçları herkes için güvenli değildir ve mutlaka bir hekim önerisiyle kullanılmalıdır.
Zayıflama amacıyla kullanılan ilaçları kullanacak kişi için kilo sınırlaması vardır. Vücut kitle indeksi (VKİ): ≥30 Kg/m2 olmalı veya Tip 2 diyabet hastalığı, hipertansiyon, hiperlipidemi gibi yandaş hastalıkları olan ve VKİ: ≥27 Kg/m2 olan kişilerde kullanılması uygundur. Örneğin 165 cm boyunda olan kişinin bu ilaçları kullanması için en az 90 kg olması veya yandaş hastalıkları varsa en az 80 kg olması gerekir. Gereksiz ve uygun olmayan kullanımlar faydadan çok zarar getirebilir.
Zayıflama ilaçları standart dozda kullanılmaz. Önerilen kullanım şekli genellikle önce düşük doz ile başlayıp belirli aralıklarla doz yükseltilerek kontrollü kullanılmaları ve hasta tolerabilitesinin dikkate alınması önerilmektedir.
Zayıflama ilaçları her hafta düzenli olarak kullanılmalıdır. Yıllarca kullanıp bir ay ara verilse bile hı≥30 Kg/m2 hızla kilo alınabilmektedir. Yapılan bilimsel çalışmalar göstermiştir ki diyet ile zayıflayanlar diyeti bıraktıklarında yavaş yavaş kilo almaya başlarlar, oysa ki zayıflama ilacı kullananlar ilacı bıraktıklarında diyet yapanlara göre 3 kat daha hızlı kilo almaktadırlar.
Klinik çalışmalar ve karşılaştırmalar genel olarak şöyle gösteriyor: Ozempic (Semaglutide) Yaklaşık %10-15 vücut ağırlığı kaybı gibi sonuçlar görülebilir. Mounjaro (Tirzepatide) %15-25’ten fazla olmak üzere daha yüksek kilo kaybı oranları bildirilmiştir. Bu fark, hem GLP-1 analoğu hemde GIP (gastrointestinal polipeptid) üzerinden etki göstermesinden dolayıdır. Bu yüzden Mounjero güçlü metabolik ve iştah baskılayıcı etkisinden geliyor. Bu ilaçları kullanan herkes kilo vermez veya beklenenden fazla kilo verebilir. Bunun nedeni ilaçların etkilerinin kişiden kişiye değişiklik gösterebileceği içindir. Dolayısıyla sonuç kişiye, doza, yaşam tarzına ve sürece bağlı olarak değişir.
Zayıflama ilaçları kullanmadan önce bazı kan testleri yapılmasında, karaciğer böbrek fonksiyonlarına bakılması, tüm batın ultrasonu, mide endoskopisi yapılması önerilir. Böylece bu ilaçları alamaya engel bir sağlık sorunu olup olmadığı ortaya konulmalıdır.
Zayıflama amcıyla kullanılan ilaçların bazı yan etkileri vardır. Bunlar;
Mide bulantısı, kusma, ishal, kabızlık
İştah azalması, karın ağrısı
Baş dönmesi, yorgunluk
Bazı kişilerde mide boşalma yavaşlaması
Bu şikayetler genellikle tedavinin ilk haftalarında daha belirgin olur. Yan etkiler ortaya çıktığında hastanın günlük yaşamını ve sağlığını bozacak düzeye gelir ise ilaç kesilmelidir.
Tiroid bezi kanseri riskini artırabileceği için özellikle medüller Tiroid kanseri öyküsü olan kişilerin zayıflama ilaçlarını kesinlikle kullanmaması gerekir.
Zayıflama ilaçları GLP-1 üzerinden etkilerini gösterirler ve GLP-1 pankreastan salınan insülin direncini azaltır. Pankreasa etkilerinden ve pankreas iltihabı riskini artırabilecekleri için daha önceden pankreatit geçirmiş kişiler zayıflama ilaçlarını kullanmamalı.
Zayıflama ilaçları anne karnında bebek gelişimini etkileyebileceği için ve emziren annelerdeki etkileri tam bilinmediği için kullanılmamalıdır.
Anoreksiya nevroza, Blumia nevroza ve Binge-eating gibi yeme bozukluğu olanlarda tabloyu ağırlaştırabileceği için zayıflama ilaçlarının kesinlikle kullanılmaması gerekir.
Safra kesesi taşı veya safra yolları rahatsızlıkları olan kişilerde akut şikayetlere neden olabileceği için kullanılmamalı veya çok dikkatli kullanılması önerilir.
Reflü şikayetleri olanlar, mide tembelliği (gastroparezi) olanlar ve inflamatuar barsak sendromu olanlar (IBS)’da zayıflama ilaçlarının kullanılması şikayetleri artırabileceği için önerilmez. Üre, kreatin yüksekliği olanları böbrek yetmezliğine sokabileceği için zayıflama ilaçları kullanılmamalıdır. Özellikle depresyon gibi psikiyatrik rahatsızlıkları olanlarda intihar eğilimi yaratabileceği için önerilmezler.
Bazı kişilerde Osteoporoz (kemik erimesi), vitamin eksikliği, mineral dengesinde bozukluk yapabilirler, özellikle kas kaybı yapması kişinin güçsüz ve halsiz olmasına neden olabilir.
Görüldüğü gibi ciddi yan etkileri olan ve aslında obezite ve metabolik hastalıklar için kullanılması gereken ilaçlar zayıflama ilacı adı altında ciddi yan etkilere yol açabilir ve birey sağlığını tehlikeye sokabilirler. Bu nedenle, mutlaka bir hekim kontrolünde detaylı bir ön değerlendirmeden sonra kullanılmalıdırlar.
Bu yan etkiler ve yasaklı durumlar dikkate alındığında mide balonu ve mide botoksu gibi uygulamalar daha masum ve yan etkileri düşük işlemler olarak karşımıza çıkmaktadırlar.
Doç.Dr. İbrahim Sakçak